Η κρίση…

Βιώνουμε στις μέρες μας μια πρωτοφανή κρίση. Δυστυχώς η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική αλλά παράλληλα κοινωνική και πολιτισμική. Δεν είναι κρίση ελληνική, αλλά ούτε και ευρωπαϊκή αλλά μια κρίση παγκόσμια. Απλά η ελληνική κρίση είναι μεγάλος συστημικός κίνδυνος για την Ευρωζώνη και πρέπει να αντιμετωπισθεί πριν δημιουργήσει ένα Ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσμιο ντόμινο.

Η κρίση στη χώρα μας δεν είναι παρά το πρώτο ρήγμα  μέσου του πλέον αδύναμου κρίκου της Ευρωζώνης. Η παγκοσμιοποίηση απελευθέρωσε πλήρως τις δυνάμεις των αγορών και οι πολυεθνικές εταιρίες, για να επιτύχουν χαμηλό κόστος εργασίας, μετέφεραν τις παραγωγικές δραστηριότητές τους εκτός των ανεπτυγμένων χωρών. Δυστυχώς το γεγονός ενθαρρύνθηκε σχεδόν από το σύνολο της άρχουσας πολιτικής τάξης των ανεπτυγμένων χωρών της «Δύσης», η οποία είχε και έχει την τάση να ταυτίζει τα συμφέροντα των κρατών με εκείνα των εταιριών.

Το αποτέλεσμα ήταν να μειωθούν οι θέσεις εργασίας στις ανεπτυγμένες χώρες, τα νοικοκυριά να απολέσουν εισοδήματα και τα κράτη αντίστοιχα έσοδα από φόρους. Το γεγονός ότι οι μεγαλομέτοχοι των πολυεθνικών είναι Αμερικανοί ή Ευρωπαίοι ουδόλως σημαίνει ότι τα κέρδη επαναπατρίζονται στις αναπτυγμένες χώρες και αναπληρώνουν το αντίστοιχο κενό.

Η μείωση των εσόδων για τα κράτη και η πίεση του εκλογικού σώματος, ανάγκασε τις κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων «δυτικών» χωρών να καταφύγουν στο δανεισμό προκειμένου να καλύψουν το μέσο βιοτικό επίπεδο και τις  υπάρχουσες κοινωνικές υποδομές στις χώρες τους. Στην Ευρωζώνη, αυτό ήταν σχετικά εύκολο λόγω της προσφοράς των κεφαλαίων, αλλά και των χαμηλών επιτοκίων, με αποτέλεσμα τα χρέη των κρατών να ακολουθήσουν ανοδική πορεία. Ιδιαίτερα το «πλεονέκτημα» αυτό αξιοποιήθηκε από τις νέες Μεσογειακές χώρες της Ευρωζώνης, οι οποίες δανείζονταν με υψηλά επιτόκια μέχρι τότε  λόγω των εθνικών τους νομισμάτων,  με πρώτη και καλύτερη τη χώρα μας.

Το 2007-8 η πρώτη κρίση  χρέους του καπιταλισμού ξεκίνησε από την Αμερική, με τα τοξικά χρηματοοικονομικά παράγωγα τα οποία μόλυναν τις τράπεζες σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Για να αποτραπεί η οικονομική κρίση τα κράτη έσπευσαν να διασώσουν τις τράπεζες με αποτέλεσμα την δυσανάλογη αύξηση του αντίστοιχου δημοσίου τους χρέους σε υψηλά επίπεδα. Στο σημείο αυτό άρχισε και η διαφοροποίηση μεταξύ  Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωζώνης ως προς τη χρήση και ποιών νομισματικών όπλων ενάντια στην οικονομική κρίση.

Στην Ευρωζώνη οι άρχουσες πολιτικές τάξεις χρησιμοποιούν μέσω των διαφόρων μηχανισμών πληροφόρησης που διαθέτουν την πολύ βολική για τις ίδιες θεώρηση, ότι οι πολίτες διαβιούν σε επίπεδο πάνω από αυτό που επιτρέπουν οι πραγματικές δυνατότητές τους. Με τον τρόπο αυτό επιχειρούν να επιρρίψουν την όποια μείωση του υψηλού δημοσίου χρέους τους σε βάρος των απλών φορολογουμένων πολιτών και έτσι δημιουργούνται οι πολιτικές δημοσιονομικής λιτότητας.

Η άρχουσα τάξη πολιτική και οικονομική κάθε χώρας η οποία ευθύνεται για την ανεξέλικτη παγκοσμιοποίηση, για την μετατροπή της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης σε κρίση δημοσίου χρέους και οδηγεί τις οικονομίες της Ευρωζώνης σε μια παρακμή  τελικά επωμίζεται πολύ μικρότερο μερίδιο κοινωνικής ευθύνης και φόρων από όσο την αναλογεί στην πραγματικότητα.

Οι κερδοσκόποι από την άλλη πλευρά βρίσκουν έδαφος για να συνεχίσουν τα καταστροφικά τους παιχνίδια σε βάρος  κρατών αλλά και ολόκληρων κοινωνιών. Η ευθύνη των Κυβερνήσεων είναι μεγάλη διότι εξακολουθούν να επιτρέπουν στις αγορές την ονομαζόμενη  αυτορρύθμιση, αντί να λάβουν ουσιαστικά μέτρα ελέγχου των  αγορών χρήματος  και γιατί όχι της φορολόγησης των υψηλών κερδών τους.

Η προσκόλληση των πολιτικών ελίτ στις Ευρωπαϊκές χώρες και στον υπόλοιπο «Δυτικό» γενικότερα κόσμο, σε ξεπερασμένους θεσμούς και σε ακατάλληλα χρηματοοικονομικά εργαλεία, αποδεικνύει την ανεπάρκειά τους σε σημείο, που να αδιαφορούν για τις ίδιες τις κοινωνίες στις οποίες κυβερνούν. Αν όμως όντως αυτό πραγματικά συμβαίνει τότε έχουμε μείζον πρόβλημα αφού ακυρώνεται κάθε έννοια του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η κρίση σήμερα οφείλεται στο χρηματιστηριακό και εν γένει διεθνές κεφάλαιο το οποίο με τους μηχανισμούς που διαθέτει τόσο στα ΜΜΕ αλλά και στο πολιτικό σύστημα επηρεάζει σημαντικά τις όποιες αποφάσεις των Κυβερνήσεων. Οι δυνάμεις αυτές εξακολουθούν να  επιτρέπουν την ασυδοσία των αγορών και το επιτυγχάνουν με τον έλεγχο σχεδόν των περισσότερων «διαμορφωτών» της  κοινής γνώμης παγκοσμίως.

Η αντίθετη πλευρά  μέχρι σήμερα δεν έχει καταφέρει να παρουσιάσει ένα κοινό πρόσωπο. Αποτελείται από ποικίλες και διάσπαρτες δυνάμεις οι οποίες πιέζουν για την αυτονομία της πολιτικής εξουσίας κυρίως με δημοκρατικές διαδικασίες, αν και σε αρκετές περιπτώσεις τα γεγονότα ξεφεύγουν από τον έλεγχό τους. Τα όσα συμβαίνουν σήμερα δικαιώνουν αυτές τις δυνάμεις, αλλά η πίεσή τους για την επιβολή κανόνων στην ασύδοτη αγορά είναι μέχρι σήμερα ανεπιτυχής.

Στην Ευρωζώνη η σύγκρουση δεν βρίσκεται σήμερα ανάμεσα στις αγορές και τα κράτη – μέλη. Το αντικείμενό της είναι ποια κρατική ελίτ θα επικρατήσει στον αγώνα για τον έλεγχο της κρατικής εξουσίας σε κάθε κράτος – μέλος της Ευρωζώνης, αλλά και σε κάθε πολιτικό κομματικό εθνικό σχηματισμό. Η έκβαση της μάχης αυτής, ιδιαίτερα σε χώρες με ειδικό οικονομικό βάρος για την Ευρωζώνη, θα κρίνει αν τις τύχες των κοινωνιών της Ευρώπης θα καθορίζουν οι κερδοσκόποι των αγορών ή οι δημοκρατικά εκλεγμένοι εκπρόσωποι  των πολιτών και οι Κυβερνήσεις που αυτοί θα σχηματίσουν.