Κρίση πολιτική ή οικονομική στην Ευρώπη;

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή για την ιστορία της κρίση και παρά τις προσπάθειες μερικών αξιωματούχων,  όπως ο επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι για έλεγχο της κρίσης, δυστυχώς αυτή καλά κρατεί. Οι περισσότεροι αναλυτές ασχολούνται με την οικονομική πλευρά της κρίσης, η οποία αποτελεί και τη βασική πηγή του προβλήματος, αλλά ξεχνούν ότι αυτή προήλθε από τις πολιτικές των διαφόρων Ευρωπαϊκών Κυβερνήσεων, οι οποίες εφαρμόστηκαν στο παρελθόν. Σήμερα όμως το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης είναι η εφαρμογή κοινής «Ευρωπαϊκής» πολιτικής, η οποία να ξεπερνά τα στενά όρια του καλώς εννοουμένου εθνικού συμφέροντος.

Η άρχουσα πολιτική ελίτ στην Ευρώπη έχει να αντιμετωπίσει ένα μείζον ζήτημα, την εκλογή ή την επανεκλογή της στα Εθνικά Κοινοβούλια, διαδικασία αμιγώς εθνική για κάθε κράτος – μέλος. Η συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι η «προβληματική» κοινή Ευρωπαϊκή Πολιτική, την οποία οι Κυβερνήσεις ερμηνεύουν αποκλειστικά σύμφωνα με το εθνικό τους συμφέρον για να πετύχουν την εύνοια των πολιτών ψηφοφόρων τους. Αυτό είναι εμφανές από τη διάσταση απόψεων στις Συνόδους Κορυφής, αλλά και από το γεγονός ότι, οι όποιες λαμβανόμενες αποφάσεις ερμηνεύονται διαφορετικά σε εθνικό επίπεδο, στρεβλώνουν την εικόνα της ΕΕ και τοιουτοτρόπως διογκώνουν το «πρόβλημα» της ευρωπαϊκής κρίσης αντί να αποτελούν τη λύση του.

Η Γερμανία αποτελεί, σήμερα την οικονομική ατμομηχανή της Ευρωζώνης και οι πολιτικοί της φροντίζουν να το εκμεταλλευτούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Οι συνεχείς όμως αντιφατικές δηλώσεις τους ουσιαστικά τορπιλίζουν την προσπάθεια παρουσίασης ενιαίας εικόνας για την Ευρωζώνη. Σύμφωνα με τη Γερμανική πλευρά οποιαδήποτε κίνηση της ΕΚΤ για τη διάσωση το ευρώ θα αποτελούσε παραβίαση των καταστατικών αρχών της. Η παραβίαση των συνθηκών δε συγχωρείται με καμιά επίκληση «έκτακτων περιστάσεων» τονίζει ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών. Η επικρατούσα σήμερα γερμανική άποψη είναι, ότι η ονομαζόμενη ως αυστηρή «κυκλική» οικονομική πολιτική, αυτή δηλαδή η οποία βαθαίνει  την κρίση οδηγεί τελικά στην «εξυγίανση» των κρατών και των οικονομιών τους, από αρνητικούς σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Το Ευρωπαϊκό αδιέξοδο σήμερα οφείλεται στην αδράνεια λήψης μέτρων λόγω της πιστής εφαρμογής ενός «φιλελεύθερου» εφησυχασμού από την ευρωπαϊκή άρχουσα τάξη. Αντί για μέτρα κατά της κρίσης οι Ευρωπαϊκές Κυβερνήσεις προχωρούν σε διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις δημοσιονομικής λιτότητας οι οποίες τελικά επισπεύδουν την κρίση, απορρυθμίζουν  τις εθνικές οικονομίες και έτσι τις παραδίδουν ακόμη πιο ευάλωτες στις κερδοσκοπικές δυνάμεις των παγκόσμιων αγορών. Η ανάκαμψη των οικονομιών απαιτεί την πραγματοποίηση άμεσων επενδύσεων στα κράτη-μέλη, οι οποίες λόγω του υφιστάμενου ευρωπαϊκού οικονομικού κλίματος αποφεύγονται από τους ιδιώτες και δε χρηματοδοτούνται από τις ιδιωτικές τράπεζες.

Η έλλειψη ρευστότητας στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ευρωζώνη, δεν επιλύεται με την παροχή ρευστότητας από την ΕΚΤ, η οποία απορροφάται από τα Κράτη χωρίς να καταλήγει στην πραγματική οικονομία. Στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα όταν δεν πραγματοποιούνται ιδιωτικές επενδύσεις ή βρίσκονται σε ύφεση, οι δημόσιες επενδύσεις διατηρούν την αναγκαία ρευστότητα στην οικονομία. Στην Ευρώπη αντίθετα επιδιώκονται μειώσεις των δημοσίων δαπανών και απορρυθμίσεις οι οποίες οδηγούν τις οικονομίες στην πλήρη παράδοση στις διαθέσεις των αγορών. Η αδυναμία της Ευρωζώνης να παρουσιάσει συνολικά θετικές προοπτικές, έχει ως συνέπεια το κόστος της χρηματοδότησης της από τις Αγορές να συνεχίζει την ανοδική του πορεία και σε λίγο αναμένεται να αγγίξει και τις αλώβητες μέχρι σήμερα χώρες, με υψηλή διαβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης. 

Η Γερμανία και οι δορυφόροι της επιμένουν στην άκαμπτη τήρηση των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, μολονότι γνωρίζουν ότι αυτές έχουν ξεπεραστεί από την οικονομική παγκοσμιοποίηση, αλλά και την κρίση. Κανείς δεν αναλαμβάνει το πολιτικό και οικονομικό κόστος της αλλαγής των το οποίο είναι αναγκαίο για να σταματήσει επιτέλους η Ευρωζώνη να βρίσκεται σε υφεσιακή τροχιά. Οι περισσότεροι πόλοι εξουσίας στην ΕΕ παραμένουν αδρανείς, άλλοι επιζητούν η Ελλάδα να «παίξει» το ρόλο της Ιφιγένειας για τη σωτηρία της και οι Αγορές αφήνονται να συνεχίζουν το κερδοσκοπικό τους παιχνίδι. Η ευρωπαϊκή οικονομική και πολιτική ελίτ φαίνεται να βρίσκεται σε καλοκαιρινή ραστώνη, αδιαφορώντας για τα τεκταινόμενα και το τι θα συμβεί μετά τον καυτό μήνα Σεπτέμβριο στις χώρες κυρίως του Ευρωπαϊκού Νότου, με άλυτα τα σημαντικά οικονομικά και διαθρωτικά τους προβλήματα.

Η Ευρωζώνη και η ΕΕ βρίσκονται σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι της ιστορίας τους. Η νομισματική ένωση έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της και πρέπει να μεταλλαχτεί στον επόμενο της «πολιτικής ένωσης». Η Ομοσπονδοποίηση της Ευρωζώνης θα οδηγήσει στην έξοδο από την κρίση και στην ανάκαμψη όλης της Ευρώπης, αλλά για να προχωρήσει πρέπει η «σημασία» της να γίνει πλήρως κατανοητή σε όλους τους πολίτες των Κρατών – Μελών της. Σαφώς η δημιουργία της  απαιτεί σκληρές αποφάσεις όπως, μεγαλύτερη απώλεια της εθνικής κυριαρχίας, αύξηση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΕΚΤ, σαφή αντίληψη της έννοιας του «ευρωπαίου πολίτη» στις εθνικές κοινωνίες και τέλος τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης. Η άρχουσα πολιτική ελίτ της Ευρώπης οφείλει να λάβει σοβαρές και ίσως επώδυνες αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο αν στα σχέδιά της περιλαμβάνεται η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Σε διαφορετική περίπτωση ίσως να διάγουμε το τελευταίο χρονικό διάστημα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Πολιτικής Ένωσης με τη σημερινή μορφή της.